Sosyal Referans Alma Davranışı Yazısı Dizisi - 3
24 Kasım 2025 günü Özel Eğitim Kulübü'nün uzmanlara yönelik eğitim semineri vardı. Bu semineri Doçent Doktor Üzeyir Emre Kıyak verdi ve konusu "sosyal referans alma davranışını değerlendirme ve destekleme yolları"ydı. Bu seminerden aldığım notları bu yazı dizisinde sizlerle paylaşmaya çalıştım. Şimdi sıra son yazıda.
Sosyal referans alma davranışlarını nasıl desteklerim?
Sosyal referans alma, çocukların dünyayı anlamlandırmak için sizin duygusal pusulanızı kullanma becerisidir. Peki, bu beceriyi günlük hayatta nasıl destekleyebilirsiniz? İşte birkaç pratik ipucu:
1. "Duygu Aynası" Olun
Çocuğunuz yeni bir durumla karşılaştığında sadece "korkma" demek yerine, yüz ifadenizle ona rehberlik edin.
Örnek: İlk kez çilek tadacaksa, siz de bir parça alıp abartılı bir "Mmm, ne kadar lezzetli!" ifadesiyle ona bakın. Sizin onaylayan yüz ifadeniz, onun o yeni deneyime güvenle yaklaşmasını sağlar.
2. Belirsiz Anlarda Net Sinyaller Verin
Çocuklar kafa karışıklığını sevmez. Eğer bir durum tehlikeliyse (örneğin yola koşmak gibi), yüzünüzdeki ciddiyet ve ses tonunuzdaki netlik "Burada durmalısın" mesajını vermelidir. Ancak zararsız durumlarda (yere düşüp canı yanmadığında gibi), hemen telaşlanmak yerine sakin ve gülümseyen bir ifade takınırsanız, o da durumu "Sorun yok, devam edebilirim" şeklinde yorumlayacaktır.
3. "Duygu Sözlüğü" Oluşturun
Yaşadığınız duyguları isimlendirmek, çocuğun sizin ifadelerinizi anlamlandırmasını kolaylaştırır.
"Şu an biraz şaşırdım çünkü bu ses çok yüksekti."
"Gülümseyen teyzeyi gördün mü? Bize selam veriyor, o çok arkadaş canlısı."
4. Bakış Açısı Oyunları Oynayın
Evde karşılıklı otururken komik suratlar yapma veya "Sence şu an ne hissediyorum?" gibi oyunlar oynamak, çocuğunuzun sizin yüzünüzdeki ipuçlarını okuma antrenmanı yapmasını sağlar.
Özetle... Sizin tepkileriniz, çocuğunuzun dış dünyaya açılan penceresidir. Siz ne kadar tutarlı ve sakin sinyaller verirseniz, o da dünyayı o kadar güvenli bir yer olarak algılayacaktır. Unutmayın, o sadece ne yapacağını değil, ne hissedeceğini de sizden öğreniyor.
Sosyal referans alma sadece bebeklikte değil, okul çağında da devam eder. Yeni bir ortama girdiğinde gözü hala sizin üzerinizdeyse, bu size duyduğu güvenin bir işaretidir.
Umarım faydalı, fikir veren ve sonraki öğrenme sürecinize motivasyonunuzu arttıran bir yazı olmuştur. Yazıyla ilgili ayrıntılı bilgi almak ya da değerlendirme, seans ya da danışmanlık desteği almak istediğinizde iletişim bilgilerimden bana ulaşabilirsiniz. Görüşmek üzere.